ඔයාගේ මනසටත් තියෙනවද මේ බර?

බරක්ව දැනෙන ඉගෙනීම: ශ්‍රී ලාංකික තරුණ තරුණියන්ගේ විභාග පීඩනය සහ කාංසාව (Anxiety) පිළිබඳ කතාවක්

Persona Mind | www.brandnova.site ළමා, යොවුන් සහ අධ්‍යාපන මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ ජ්‍යෙෂ්ඨ මනෝවිද්‍යාඥයෙකු විසින් ලියන ලද්දකි.

"මම මේ විභාගය අසමත් වුණොත්, මගේ මුළු ජීවිතයම අසාර්ථකයි." — අවුරුදු 17ක ශිෂ්‍යයෙකු පැවසූ වදන් මේවාය. විවිධ අයුරින් මට අසන්නට ලැබුණු මෙවැනි කතා ප්‍රමාණය ගණන් කළ නොහැකි තරම්ය.

ආරම්භ කිරීමට පෙර ලියන ලිපියක්

මම මනෝවිද්‍යාඥයෙකු ලෙස ලිවීමට පෙර, මනුෂ්‍යයෙකු ලෙස මෙය ලියන්නට ඉඩ දෙන්න. ඔබ මෙය කියවන ශිෂ්‍යයෙකු නම් — විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයක් ඉදිරියේ ඔබේ දෑත් වෙවුලා තිබේ නම්, පාන්දර 2ට නින්ද නොයා සිවිලිම දෙස බලා සිට තේ දෙනම්, ඇතුළතින් නිහඬව බිඳ වැටෙද්දී දෙමාපියන් ඉදිරියේ සිනාසී සිටියේ නම් — මේ ලිපිය ලියා ඇත්තේ ඔබ වෙනුවෙනි.

ඔබ දුර්වල නැත. ඔබ තනි වී නැත. ඔබ අත්විඳින දෙයට නමක් තිබේ, පැහැදිලි කිරීමක් තිබේ, සහ එයින් මිදීමට මාවතක් තිබේ. කරුණාකර දිගටම කියවන්න.

1 කොටස: කාව්‍යාගේ කතාව

පහත දැක්වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ සිසුන් අත්විඳින සැබෑ අත්දැකීම් ඇසුරින් සකස් කරන ලද කතාවකි. පුද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නම් සහ අනන්‍යතාවය හෙළිවන තොරතුරු වෙනස් කර ඇත.

කාව්‍යාට එවිට වයස අවුරුදු දාහතකි. බැලූ බැල්මට ඇය ඉතා හොඳින් තම කටයුතු කරගෙන ගියාය. ඇය ගම්පහ ප්‍රදේශයේ පදිංචි පවුලක වැඩිමහල් දියණියයි. ඇගේ පියා ත්‍රිරෝද රථ රියදුරෙකි. මව කුඩා නිවසේ සිට පාසල් නිල ඇඳුම් මැසුවාය. සෑම දිනකම රාත්‍රී ආහාරයෙන් පසු ඇගේ දෙමාපියන් එක්ව කතා කළේ එකම දෙයක් ගැනය: ඒ කාව්‍යාගේ උසස් පෙළ ප්‍රතිඵල ගැනය.

ඇගේ පියා උසස් පෙළ විභාගයට පෙනී සිට තිබුණේ නැත. මව වයස අවුරුදු දහහතරේදී පාසල් ගමන නතර කර තිබුණි. නමුත් ඔවුන් ඉතිරි කළ සෑම රුපියලක්ම, අමතර කාලයේ කළ සෑම වැඩ මුරයක්ම සහ සෑම නිහඬ ප්‍රාර්ථනයක්ම එක් කළේ එකම සිහිනයක් වෙනුවෙනි. එනම් කාව්‍යා විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් වීමයි. ඇය වෛද්‍යවරියක වීමයි. ඔවුන් මෙතෙක් ගෙවූ ජීවිතයෙන් මිදී දීප්තිමත් අනාගතයකට ඇය පියවර තැබීමයි.

කාව්‍යා මෙය දැන සිටියාය. ඇය සැමදා මෙය දැන සිටියාය. විභාගයට පෙර මාස කිහිපය තුළ ඇය දිනකට පැය දහහතරක් පාඩම් කළාය. ඇය නින්ද අඩු කළාය. මිතුදම් අත්හැරියාය. සවස් කාලයේ ඇවිදීම, සති අන්තයේ නාට්‍ය බැලීම වැනි කුඩා සතුටු පවා ඇය අත්හැරියාය. ඇය තමාටම කියා ගත්තේ ඒවා තමා තවමත් දිනා නොගත් සැප සම්පත් බවයි.

නමුත් යම් දෙයක් වෙනස් වන්නට පටන් ගත්තේය. එය ආරම්භ වූයේ හිසරදයෙනි. ඉන්පසු ජීව විද්‍යා (Biology) පෙළපොත විවෘත කරන සෑම අවස්ථාවකම පපුව හිරවෙන ගතියක් දැනෙන්නට විය. උදෑසන පාඩම් මේසය අසල වාඩි වී බිත්තිය දෙස බලා සිටින දින උදා විය — කිසිවක් ආරම්භ කිරීමට නොහැකිව, රැල්ලක් මෙන් පැමිණෙන සිතිවිලි නතර කිරීමට නොහැකිව ඇය පීඩා වින්දාය:

මම අසමත් වුණොත් මොකද වෙන්නේ? අම්මා මොනවා කියයිද? අසල්වැසියෝ මොනවා කියයිද? අක්කා විභාගය අසමත් වුණා — අදටත් හැමෝම ඒ ගැන කතා වෙනවා. මට එහෙම වෙන්න බැහැ. මට ඔවුන්ව අධෛර්යමත් කරන්න බැහැ. මට බැහැ—

ඇය නිවැරදිව ආහාර ගැනීම නැවැත්වූවාය. කුඩා දේටත් මල්ලී සමඟ කෝප වූවාය. මවට ශබ්දය ඇසෙයි කියා නාන කාමරයේ කරාමය විවෘත කර ඇය හඬා වැටුණාය. විභාගයට සති තුනකට පෙර එක් රාත්‍රියක, කාව්‍යා බොහෝ වේලාවක් නාන කාමරයේ බිම වාඩි වී සිටියාය. ඇයට වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි බරක් දැනුණි. එය කෙතරම්ද යත් බිත්ති තමා දෙසට තෙරපෙනවාක් මෙන් ඇයට දැනුණි.

පසුදා උදෑසන ඇය තමාට කිසිදු ප්‍රශ්නයක් නැති බව මවට පැවසුවාය. ඇය සැමවිටම සැමට පැවසුවේ තමාට කිසිදු ප්‍රශ්නයක් නැති බවයි.

කාව්‍යා උසස් පෙළ විභාගයට පෙනී සිටියාය. නමුත් ඇය බලාපොරොත්තු වූ ප්‍රතිඵලය ලැබුණේ නැත. එම වසරේ වෛද්‍ය පීඨයට ඇතුළත් වීමට ඇයට නොහැකි විය. ඉන්පසු සිදු වූ දේ ඇය ගැනත්, මේ රට පුරා සිටින ඇය වැනි බොහෝ සිසුන් ගැනත් සිතන විට මගේ හදවත බිඳී යයි.

ඇය මහ හඬින් හඬා වැටුණේ නැත. කිසිදු අන්තගාමී දෙයක් කළේද නැත. ඇය ඉතාමත් නිහඬ වූවාය. පවුලෙන් ඈත් වූවාය. අනාගතය ගැන කතා කිරීම නැවැත්වූවාය. ඇගේ දෑස් තුළ සැමදා තිබූ ඒ කුතුහලය, හාස්‍යය සහ උණුසුම කෙමෙන් මැකී ගියේය.

ඇය ලැජ්ජාවෙන් සිටින බව මව සිතුවාය. ඇයට කාලය අවශ්‍ය බව පියා සිතුවේය. ඔවුන් දෙදෙනාටම කුමක් කිව යුතු දැයි වැටහුණේ නැත. කාව්‍යා අත්විඳි දෙයට නමක් ඇති බව කිසිවෙකු ඔවුන්ට කියා දී තිබුණේ නැත. එය දුර්වලකමක් නොවන බවත්, පුහුණුව ලත් වෘත්තිකයෙකුට ඒ සඳහා උදව් කළ හැකි බවත් ඔවුන් දැන සිටියේ නැත.

කාව්‍යා යමෙකු සමඟ මේ ගැන කතා කිරීමට වසර දෙකක් ගත විය. වසර දෙකක් තිස්සේ ඇය ඒ බර තනිවම දරා සිටියාය.

2 කොටස: මෙතෙක් නමක් නොතිබූ ඒ බර

කාව්‍යාගේ කතාව සුවිශේෂී එකක් නොවේ. එය අසාමාන්‍ය දෙයක්ද නොවේ. ශ්‍රී ලංකාව පුරා පන්ති කාමරවල, උපකාරක පන්ති ශාලාවල සහ කුඩා පාඩම් කාමරවල දස දහස් සංඛ්‍යාත තරුණ තරුණියන් තම දෙමාපියන්ට නොපෙනෙන, ගුරුවරුන්ට අවධානය යොමු කිරීමට වෙලාවක් නැති, සහ තමන්ටම විස්තර කිරීමට භාෂාවක් නොමැති බරක් දරා සිටිති.

ඒ බර නම් "විභාග ආතතිය" සහ "අධ්‍යාපනික කාංසාවයි" (Exam Stress & Academic Anxiety). මෙය අද ශ්‍රී ලාංකික තරුණ පරපුර මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම මෙන්ම අවම අවධානයක් යොමු වූ මානසික සෞඛ්‍ය අභියෝගයකි. සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්න මනෝවිද්‍යාත්මක පදනමකින් මම විස්තර කරන්නම්.

3 කොටස: විභාග ආතතිය සහ කාංසාව පිළිබඳ මනෝවිද්‍යාව

3.1 ආතතිය (Stress) සහ කාංසාව (Anxiety) අතර වෙනස

මෙම වචන දෙක බොහෝ විට එකම අර්ථයෙන් භාවිත කළද, මනෝවිද්‍යාත්මකව මේවා එකිනෙකට වෙනස්ය.

ආතතිය (Stress) යනු බාහිර පීඩනයකට දක්වන ප්‍රතිචාරයකි. ඉදිරියේ ඇති විභාගයක්, නියමිත කාල සීමාවක් (Deadline) හෝ දෙමාපියන්ගේ බලාපොරොත්තු මෙයට උදාහරණයි. ආතතියට පැහැදිලි මූලාශ්‍රයක් ඇති අතර, එම මූලාශ්‍රය ඉවත් වූ විට — එනම් විභාගය අවසන් වූ විට — ආතතිය සාමාන්‍යයෙන් පහව යයි. යම් මට්ටමක ආතතියක් ඇත්ත වශයෙන්ම ප්‍රයෝජනවත් වේ. එය අවධානය තියුණු කරයි, ක්‍රියා කිරීමට පෙළඹවීමක් ලබා දෙයි. මනෝවිද්‍යාඥයින් මෙයට "Eustress" (ධනාත්මක ආතතිය) යැයි කියනු ලැබේ.

කාංසාව (Anxiety) යනු ඊට වඩා වෙනස් දෙයකි. කාංසාව යනු අනාගතයේ සිදුවිය හැකි "තර්ජනයක්" පිළිබඳව මනස තුළ ඇති වන ප්‍රතිචාරයකි. මෙය බොහෝ විට පෝෂණය වන්නේ අවිනිශ්චිතභාවය සහ බිය මගිනි. විභාගය අවසන් වූ පමණින් කාංසාව අවසන් නොවේ. විභාග ප්‍රතිඵල ආ පසු එය ඊළඟ ප්‍රශ්නයට මාරු වේ: මට කැම්පස් යන්න බැරි වුණොත්? මම දෙමව්පියන්ව රවට්ටලා වගේ වෙයිද? මගේ අනාගතයම විනාශ වෙයිද?

කාංසාව නිදන්ගත (Chronic) වූ විට, එය මොළයේ තර්ජන හඳුනාගන්නා පද්ධතිය (Amygdala) අධි-සංවේදී කරයි. එවිට ශිෂ්‍යයා බිය වන්නේ විභාගයට පමණක් නොවේ. ඔවුන් දවසේ සෑම මොහොතකම අසාර්ථක වීමේ බියෙන් පීඩා විඳිති. පෙළපොතක් විවෘත කරන විට පවා හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව, ඔක්කාරය සහ අවධානය යොමු කිරීමට නොහැකි වීම වැනි ලක්ෂණ ඇති විය හැකිය.

මෙය කම්මැලිකම නොවේ. මෙය දුර්වලකම නොවේ. මෙය මොළය "අන්තරාදායක අවස්ථාවක" ක්‍රියා කරන ආකාරයයි.

3.2 ශ්‍රී ලාංකික සිසුන් වැඩි වශයෙන් මෙයට ගොදුරු වන්නේ ඇයි?

ශ්‍රී ලාංකික සිසුන් මුහුණ දෙන පීඩනය මනඃකල්පිත එකක් නොවේ. එය සංස්කෘතික සහ ව්‍යුහාත්මක සාධක මත ගොඩනැගී ඇත.

• විභාගය එකම දොරටුව ලෙස සැලකීම: 5 වසර ශිෂ්‍යත්වය, සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ වැනි විභාග ජීවිතයේ සාර්ථකත්වය තීරණය කරන එකම දොරටුව ලෙස සමාජය දකියි. මෙය සිසුවා තුළ "එක් විභාගයක් අසමත් වීම යනු ජීවිතයම අසමත් වීමක්" යන වැරදි වැටහීම ඇති කරයි.
• පවුලේ කැපකිරීමේ බර: දෙමාපියන් තම දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය වෙනුවෙන් විශාල ලෙස කැප වෙති. මෙම කැපකිරීම් නිසා දරුවා තුළ දැවැන්ත මානසික බරක් නිර්මාණය වේ. ඔවුන් ඉගෙන ගන්නේ තමන් වෙනුවෙන් පමණක් නොව, දෙමාපියන්ගේ කැපකිරීම් සහ පවුලේ ගෞරවය වෙනුවෙනි.
• සංසන්දනාත්මක සංස්කෘතිය: "අසල්වැසියාගේ දුව වෛද්‍ය පීඨයට ගියා", "ඔයාට ඇයි 95ක් ගන්න බැරි වුණේ?" වැනි සංසන්දනය කිරීම් තුළින් දරුවාට හැඟෙන්නේ තමන්ගේ වටිනාකම තීරණය වන්නේ ලකුණු මත පමණක් බවයි.

3.3 මොළය සහ ශරීරය තුළ සිදුවන දේ

දිගුකාලීන ආතතියේදී "කෝටිසෝල්" (Cortisol) හෝමෝනය ශ්‍රාවය වේ. මෙය මතකය, අවධානය සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාව දුර්වල කරයි. එනම්, වැඩිපුර ආතතියෙන් පාඩම් කරන තරමට, මොළයට තොරතුරු මතක තබා ගැනීමේ හැකියාව අඩු වේ.

කාංසාවේ ශාරීරික ලක්ෂණ:

• විභාගයට පෙර ඇති වන දැඩි හිසරදය
• නින්ද නොයාම හෝ අධික ලෙස නිදාගැනීම
• ආහාර රුචිය නැති වීම හෝ බඩේ කැක්කුම
• පපුවේ තද ගතිය හෝ ගැහෙන ගතිය
• විවේක ගත්තද පහව නොයන අධික වෙහෙස

4 කොටස: නිහඬව සිටීමට හේතු

ශිෂ්‍යයන් තමන් විඳින පීඩනය ගැන කතා නොකරන්නේ ඇයි?

1. දුර්වලයෙකු ලෙස පෙනේ යැයි ඇති බිය: මානසික ගැටලු පවසන විට "අනිත් අයට පුළුවන් නම් ඔයාට බැරි ඇයි?" වැනි පිළිතුරු ලැබෙතැයි ඔවුන් බිය වෙති.
2. දෙමාපියන් ගැන ඇති වරදකාරී හැඟීම: දෙමාපියන් වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කරන විට, තම මානසික පීඩනය පැවසීම ඔවුන්ට කරන අගෞරවයක් ලෙස දරුවන් සිතයි.
3. භාෂාවක් නොමැතිකම: "කාංසාව" හෝ "මානසික බිඳවැටීම" වැනි දේ ගැන කතා කිරීමට අවශ්‍ය වචන මාලාව බොහෝ පවුල් තුළ නොමැත.

5 කොටස: දෙමාපියන්ට පැවසිය යුතු දේ

ඔබේ දරුවා "ව්‍යාපෘතියක්" නොවේ. ඔවුන් මනුෂ්‍යයෙක්. ඔවුන්ට ලබා දිය හැකි වැදගත්ම දේ වන්නේ ප්‍රතිඵලය කුමක් වුවත් ඔබ ඔවුන්ට ආදරය කරන බව තහවුරු කිරීමයි. ඔබට මෙවැනි දේ පැවසිය හැකිය:

• "ඔයාගේ ප්‍රතිඵලය මොකක් වුණත් ඔයා මහන්සි වුණු විදිහ ගැන මට ආඩම්බරයි."
• "මට ඕනෑම විභාගයකට වඩා ඔයාගේ සතුට වටිනවා."
• "ජීවිතේ දිනන්න එක පාරක් නෙවෙයි, ඕන තරම් පාරවල් තියෙනවා."

6 කොටස: ගුරුවරුන්ට සහ පාසලට කළ හැකි දේ

වැරදි කිරීමට ඉඩ ඇති, උත්සාහය අගය කරන පන්ති කාමරයක් නිර්මාණය කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. පාසල් තුළ මානසික සෞඛ්‍ය උපදේශන සේවා ශක්තිමත් කළ යුතුය. විභාගය යනු ජීවිතයේ එක් කඩඉමක් මිස ජීවිතයම නොවන බව දරුවන්ට වටහා දිය යුතුය.

7 කොටස: සිසුන්ට කළ හැකි දේ

1. ඔබට දැනෙන හැඟීමට නමක් දෙන්න: "මට දැන් බයක්/කාංසාවක් දැනෙනවා" යැයි පැවසීමෙන් මොළයේ පීඩනය පාලනය කිරීම ආරම්භ වේ.
2. හුස්ම ගැනීමේ ව්‍යායාම: 4-7-8 ක්‍රමය (තත්පර 4ක් හුස්ම ගන්න, 7ක් රඳවා ගන්න, 8ක් පිට කරන්න).
3. නින්ද අත්‍යවශ්‍යයි: නින්ද යනු සැපක් නොව මතකය තහවුරු කරන ක්‍රියාවලියකි.
4. ඇවිදින්න: දිනකට විනාඩි 30ක් ඇවිදීම හෝ සරල ව්‍යායාම මගින් ආතති හෝමෝන අඩු වේ.
5. විශ්වාසවන්ත අයෙකුට පවසන්න: ඔබ මෙය තනිවම දරාගත යුතු නැත.

8 කොටස: කාව්‍යා අද කොහේද?

කාව්‍යා වසර දෙකකට පසු මනෝවිද්‍යාඥයෙකු හමුවීමට පැමිණියාය. ඇය වසර ගණනාවක් තිස්සේ දරා සිටි බර වචන බවට පත් කළාය. ඇය නැවත විභාගයට පෙනී සිටි අතර, ප්‍රතිඵල ඉතා ඉහළම මට්ටමේ නොවූවත් ඇයට විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශය ලැබුණි. අද ඇය ස්වේච්ඡා සේවිකාවක් ලෙස පාසල් දරුවන්ට මග පෙන්වයි.

ඇය අවසාන දිනයේ පැවසූ දේ: "මට ඒ කාලේ කවුරු හරි කිව්වා නම් 'ඔයාට ප්‍රශ්න තියෙන්න පුළුවන්, ඒකෙන් ඔයා අසාර්ථක වෙන්නේ නැහැ' කියලා, මට ගොඩක් සහනයක් වෙන්න තිබුණා."

සමාප්තිය

විභාග පීඩනය නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ පරපුර විඳින පීඩනය සැබෑවකි. ඒ පිළිබඳව ඇති නිහඬතාවය බිඳිය යුතුය. අද රාත්‍රියේ ඔබේ දරුවාගෙන් "පාඩම් කළාද?" කියා ඇසීමට පෙර "ඔයාට කොහොමද? හිතට බරක් වගේ දැනෙනවාද?" කියා අසන්න. ඒ සුළු වචන කිහිපය දරුවෙකුගේ ජීවිතය වෙනස් කළ හැකිය.

ඔබ හෝ ඔබ දන්නා අයෙකු මෙවැනි මානසික පීඩනයකින් පසුවන්නේ නම්, කරුණාකර වෘත්තීය මනෝවිද්‍යා උපදේශනයක් ලබා ගන්න. ඔබ තනිවම මේ බර දැරිය යුතු නැත.

© Persona Mind | www.brandnova.site "මනස වටහා ගනිමු. ජීවිත වෙනස් කරමු."